अव्ययम्

अव्ययम् नाम किम्

सदृशं त्रिषु लिङ्गेषु सर्व्वासु च विभक्तिषु | वचनेषु च सर्व्वेषु यन्न व्येति तदव्ययम् |

द्वितीया-विभक्ति-अपेक्षा अव्ययानि

  • प्रति
  • विना
  • अभित: (भोवती)
  • परित: (भोवती)
  • उभयत: (दोन्ही बाजूला)

तृतीया-विभक्ति-अपेक्षा अव्ययानि

  • विना
  • सह / सार्धम् / साकम् / समम्
  • अलम् (निषेध)
  • किम्

चतुर्थी-विभक्ति-अपेक्षा अव्ययानि

  • नमः
  • स्वस्ति
  • अलम् (समर्थता)

पञ्चमी-विभक्ति-अपेक्षा अव्ययानि

  • विना
  • बहि:
  • ऋते
  • पूर्व
  • पर
  • प्रभृति
  • आ / आरभ्य

उदा.

गृहात् बहि:
चैत्रात् पूर्व:
स्नानात् पूर्वं दन्तधावनं
स्नानात् परं भोजनम्
कार्तिक: आश्विनात् पर: [ऋते, विना]

षष्ठी-विभक्ति-अपेक्षा अव्ययानि

  • अध:
  • उपरि
  • वामत:
  • दक्षिणत:
  • पुर:, पुरत:
  • पृष्ठत:
  • समीपे
  • कृते
  • मध्ये
  • अन्तिक
  • दूरे
  • पश्चात्